Genoom van vijf 'recente' neanderthalers gereconstrueerd

Onderzoekers van het Max Planck Instituut in Leipzig hebben het kern-DNA van vijf 'late' neanderthalers gereconstrueerd. Twee ervan zijn 'Belgisch'. (Foto: Max Planck Instituut)
21/03/2018
Genoom van vijf 'recente' neanderthalers gereconstrueerd
post by
Reinout Verbeke

Onderzoekers van het Max Planck Instituut in Leipzig hebben het kern-DNA van vijf 'late' neanderthalers gereconstrueerd. Twee ervan zijn 'Belgisch'. Door het genoom van de neanderthalers te vergelijken, krijgen we meer inzicht in populatieveranderingen tijdens hun eindperiode.

Er is weinig geweten over de diversiteit onder neanderthalers, of over de relatie tussen populaties late neanderthalers en vroege moderne mensen. Daarom sequeneerde het onderzoeksteam rond evolutionair geneticus Svante Pääbo het genoom van vijf late neanderthalers. Ze leefden tussen 39.000 en 47.000 jaar geleden.

De onderzoekers namen stalen van de botten en tanden van specimens uit België – grot van Spy en van Goyet – uit Frankrijk, Kroatië en de Russische Kaukasus (vindplaats Mezmaiskaya). Ze konden daaruit het kern-DNA halen, dat meer informatie bevat dan het mitochondriale DNA (DNA uit de energiefabriekjes van de cel, met alleen informatie over de moederlijke lijn). DNA verkrijgen van zo’n oud materiaal is ontzettend moeilijk, omdat het DNA al te veel afegbroken kan zijn en/of omdat de fossielen ook DNA bevat van bacteriën en van mensen die de fossielen hebben vastgepakt. Voor deze studie was het nog maar bij vier neanderthalers gelukt het genoom uit te gelezen. Door aan de verpulverd stukjes fossiel een hypochlorietoplossing toe te voegen, konden de onderzoekers het vreemde DNA verwijderen.

De onderzoekers vergeleken onder meer het genoom van het specimen van Mezmaiskaya met dat van van een 70.000 jaar oude neanderthaler van dezelfde site. Daarin lezen ze een populatiewissel af: de recentere neanderthaler is meer verwant aan neanderthalers uit het westen van Europa dan aan de oudere neanderthaler van dezelfde plek. Die oude populatie, zo luidt een van de verklaringen, is mogelijk lokaal uitgestorven – mogelijk na een periode van klimaatschommelingen en extreme koude vanaf 60.000 jaar geleden – en vervangen door een populatie neanderthalers uit het westen.

DNA-uitwisseling met moderne mensen

Westerlingen dragen zo'n 2% neanderthaler-DNA - afkomstig van neanderthalers die tussen 70.000 en 150.000 jaar geleden leefden, schrijven de onderzoekers. Genetische uitwisseling moet in beide richtingen zijn gebeurd, maar tot vandaag zijn in het DNA van neanderthalers verrassend genoeg nog geen genetische sporen van de moderne mens gevonden. Ging de genenstroom vooral in één richting: van neanderthalers naar moderne mensen? Verder onderzoek moet dat uitwijzen.

In de grotten van Goyet zijn in totaal minstens vijf neanderthalers gevonden, in Spy twee volwassenen en één kind. De genoomstudie wijst uit dat het geanalyseerde bot van Goyet, een dijbeen, toebehoorde aan een vrouw, de tand van Spy zat in een mannenkaak. 

 

 

 

Abonneren op Royal belgian Institute for natural Sciences News
Go to top