Grootste verzameling menselijke resten in België geeft geheimen prijs

Opgravingen Sint-Romboutskerkhof Mechelen (Foto: Dienst Archeologie - Stad Mechelen)
25/06/2018
Grootste verzameling menselijke resten in België geeft geheimen prijs
post by
Reinout Verbeke

Een antropologe van ons Instituut heeft zo’n 350 menselijke skeletten bestudeerd van een begraafplaats in hartje Mechelen. Ze dateren van de 10de tot de 18de eeuw en maken deel uit van de grootste verzameling menselijke resten in ons land. Uit de toestand van de skeletten en de graven leidde de onderzoekster af dat er vanaf de 15de eeuw in die gemeenschap een opvallende toename is geweest van jonge mannen.

Tussen 2009 en 2011 legden archeologen van de Stad Mechelen een begraafplaats bloot naast de Sint-Romboutskathedraal in Mechelen, voor er een ondergrondse parking kwam. Op een terrein van 2000 m2 vonden ze de overblijfselen van liefst 4.158 individuen in 3.617 graven. Het is de grootste verzameling menselijke resten ooit gevonden in ons land. De collectie wordt bewaard in het Onroerend Erfgoeddepot van Mechelen.

De graven dateren van de 10de tot de 18de eeuw. Historische bronnen tonen aan dat de begraafplaats in die 800 jaar ononderbroken in gebruik was, tot het in 1785 werd omgebouwd tot een park. Antropologe Katrien Van de Vijver (tijdens haar onderzoek verbonden aan KU Leuven, vandaag Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen), bestudeerde van 351 individuen in detail het skelet en het graf. Ze analyseerde vooral leeftijd, geslacht, ziekte- en sterftepatronen. Van de Vijver: ‘Door archeologie en antropologie te combineren, krijgen we een beeld van ‘wie’ op het kerkhof begraven lag, hoe de sociale verhoudingen binnen die parochie waren en hoe die door de eeuwen heen veranderden.’

Vroeggestorven mannen

Zo stelde Van de Vijver vast dat er in de 15de- en 16de-eeuw opvallend meer adolescenten (12-17 jaar) en jongvolwassen mannen (18-25 jaar) op het kerkhof lagen. ‘Hun graven – vaker collectief en veelal zonder kist – wijzen op een lagere sociale positie. De individuen vertoonden ook vaker groeistoornissen, sporen van fysieke stress en ziekte. Het zijn aanwijzingen dat er een grote subgroep van bedienden, leerjongens en immigranten in de parochie leefde, die door de sociale achtergrond zwakker was en een hogere kans had ziek te worden en te sterven.’ Van de Vijver houdt nog een slag om de arm: ‘Niet het hele kerkhof is blootgelegd, dus het zou kunnen dat we veel vrouwen niet hebben teruggevonden omdat ze elders begraven liggen.’

Het hogere aandeel jonggestorven mannen in de 17de en 18de eeuw is waarschijnlijk deels toe te schrijven aan een Spaans militair hospitaal, dat zich tussen 1585 en 1715 naast het kerkhof bevond. Op twee skeletten van jonge mannen, die mogelijk in het hospitaal werden behandeld, vond Van de Vijver sporen van syfilis. Het zijn zover bekend de enige gedocumenteerde archeologische gevallen in België.

Het onderzoek op de menselijke resten aan de Sint-Romboutskathedraal – de doctoraatsstudie van Van de Vijver aan de KU Leuven (Center for Archaeological Sciences) – werd gepubliceerd in Journal of Archaeological Science: Reports.

In hoeverre bepaalde gender, leeftijd of sociale status het dieet, de gezondheid en de manier van leven van individuen? Kunnen we achterhalen waar mensen vandaan kwamen? Samenwerking tussen archeologen, antropologen en onderzoekers uit andere domeinen moet het leven rond de Sint-Romboutskathedraal de komende jaren verder ontrafelen.

Abonneren op Royal belgian Institute for natural Sciences News
Go to top