Verandering van spijs deed Oost-Europese mammoet de das om

Mammoetfossielen op de Russische vindplaats Yudinovo. (Foto: Mietje Germonpré, KBIN)
27/08/2018
Verandering van spijs deed Oost-Europese mammoet de das om
post by
Reinout Verbeke

De wolharige mammoet in Oost-Europa moest kort voor hij er uitstierf noodgedwongen overschakelen op een ander menu, hebben Duitse onderzoekers ontdekt door chemische analyse van mammoetbotten.

Zo'n verandering van spijs, veroorzaakt door klimaatverandering, verzwakte de ijstijdreus in de vlakten van het huidige Oekraïne. Het maakte de ijstijdreus mogelijk ook een makkelijker prooi voor de moderne mens die op hem joeg.

Collageen

De wolharige mammoet (Mammuthus primigenius) ontwikkelde zich zo'n 800.000 tot 600.000 jaar geleden en geldt als de laatste vertegenwoordiger van de mammoeten. Deze verwanten van de huidige olifant verdwenen zo'n 15.000 jaar geleden in grote delen van hun verspreidingsgebied, dat van Spanje tot Alaska reikte. Tot op vandaag is niet uitgemaakt of overbejaging of plotse klimaatveranderingen aan het einde van de ijstijd het einde van de wolharige mammoet hebben ingeluid.

Een team van wetenschappers, onder leiding van Dorothé Drucker en Hervé Bocherens (Senckenberg Centre for Human Evolution and Palaeoenvironment), heeft nu 17.000 tot 18.000 jaar oude mammoetbotten uit Oekraïne en Rusland onderzocht op isotopensamenstelling van koolstof en stikstof. Die twee elementen kun je terugvinden in het collageen van de botten. Ze geven een indicatie welke planten de mammoeten hebben gegeten.

Mammoetbotten waar ook ter wereld vertonen hoge waarden van stikstofisotopen, wat op een speciaal dieet van droge grassen wijst. Die waarden verschillen van die van de wolharige neushoorns, paarden, bizons en rendieren, waarmee ze samenleefden. Hun maaltijd was dus anders. 'De mammoeten hadden hun eigen ecologische niche', zegt prof. Drucker.

Opgelegd dieet

Verrassend genoeg stelden de onderzoekers in de mammoetbotten uit de Oekraïense vindplaats Mezhirich lage stikstofwaarden vast. 'Ze kwamen in de buurt van de waarden in fossiele paardenbotten', zegt Drucker. Het onderzoeksteam besluit dat de mammoeten zo'n 3.000 jaar voor hun uitsterven gedwongen waren hun eetpatroon te veranderen omdat ze door klimaatverandering geen steppegras meer voorhanden hadden. 'Zo moesten ze concurreren met andere grote planteneters, zoals paarden, om voedsel dat bovendien niet optimaal voor hen was', zegt onze paleontologe Mietje Germonpré, die meewerkte aan de studie. ‘De mammoeten verzwakten en hun populatie dunde uit, wellicht ook omdat de dieren een makkelijker prooi werden voor de moderne mens, die hen bejoeg.'

Of ook andere mammoetpopulaties om dezelfde redenen - klimaatverandering en een gedwongen verandering van spijs - uitstierven, moet nog onderzocht worden. De studie werd gepubliceerd in het vaktijdschrift Quarternary Research.

 

(gebaseerd op persbericht van Senckenberg Centre for Human Evolution and Palaeoenvironment)

Abonneren op Royal belgian Institute for natural Sciences News
Go to top