Oudste vleesetend zoogdier van Europa ontdekt

Een van onze paleontologen, Floréal Solé, houdt het kaakbeentje vast van het oudste vleesetende zoogdier van Europa. (Foto: Thierry Smith, KBIN)
19/02/2016
Oudste vleesetend zoogdier van Europa ontdekt
post by
Reinout Verbeke

Onderzoekers van ons Instituut hebben het oudste vleesetend zoogdier van Europa beschreven. Vassacyon prieuri uit Noord-Frankrijk is een slordige 57 miljoen jaar oud en de vroegste voorouder van de huidige katten en honden. 'Het fossiel getuigt van de eerste bloei van vleesetende zoogdieren op ons continent na het uitsterven van de dinosauriërs', zegt paleontoloog Floréal Solé (KBIN), die samenwerkte met Franse en Roemeense collega's.

Het kaakbeentje, met daarop de drie belangrijkste tanden, is maar drie centimeter lang, maar paleontologen kunnen er heel wat uit afleiden. Het was een vleesetend zoogdiertje van het geslacht Vassacyon en woog ongeveer 800 gram. Uit de aardlaag waarin het is gevonden, weten we dat het fossiel 57 miljoen jaar oud is, dat is de laatste periode van het paleoceen. De streek rond de vindplaats Rivecourt (het bekken van Parijs in Noord-Frankrijk) was toen bedekt met tropische bossen. Dit kaakbeentje is samen met enkele nieuwe tandfragmenten uit Roemenië, van het geslacht Gracilocyon, het allervroegste spoor van moderne zoogdieren op ons continent.

Wetenschappers situeerden de bloeitijd van de moderne zoogdieren tot nu toe een miljoen jaar later, tijdens een hevige klimaatopwarming in het vroegste eoceen. Deze fossielen geven aan dat de succesperiode van de zoogdieren op ons continent al vroeger begonnen was. 'De wereld van vandaag was zich toe al stilaan aan het vormen', zegt Floréal Solé, een van de auteurs van de studie. 'Het is uit deze dierengroep (Carnivoraformes) dat later onder meer katten, honden, beren, zeehonden en wezels zijn geëvolueerd.'

Wieg in Azië

Paleontologen vonden in het Clark's Fork-bekken (Wyoming, Noord-Amerika) nog een tijdgenoot van de twee Europese 'oer-roofdieren': Uintacyon rudis. Dat suggereert volgens de onderzoekers dat de wieg van alle carnivore zoogdieren noch in Amerika noch in Europa staat, maar in Azië. 'Groepen vleeseters zijn via de Beringstraat naar Noord-Amerika getrokken, andere zijn in dezelfde periode naar onze streken gekomen', zegt Solé. En daar bleef het niet bij. 'Later, in het eoceen, zijn veel soorten vanhieruit naar Noord-Amerika getrokken via een landbrug, die over Groenland liep. 'Over de grote plas zijn namelijk al recentere Vassacyon-soorten opgegraven.

Belgisch fossiel niet meer oudste

Vassacyon prieuri stoot een Belgische vondst van de troon. In 2014 was Dormaalocyon latouri, beschreven door Solé en collega’s, nog Europa's oudste vleesetend zoogdier. Belgisch paleontoloog Richard Smith had er de resten van teruggevonden in Dormaal (Vlaams-Brabant). 'Dormaalocyon is misschien wel een miljoen jaar jonger, maar aan de tanden te zien is hij toch primitiever dan Vassacyon. Tijdens de overgang van paleoceen naar eoceen is er dus nog iets gebeurd, waar we voorlopig het raden naar hebben.'

Vassacyon prieuri is genoemd naar Judicaël Prieur, een Franse amateurpaleontoloog die het fossiel vond in een steengroeve van het bedrijf Lafarge. Het fossiel is door specialisten van onze Instituut geprepareerd maar gaat naar het Musée d'art et d'histoire Antoine Vivenel in Compiègne, dicht bij de vindplaats. De beschrijving van de oudste vleesetende zoogdieren van Europa staat in het vaktijdschrift Journal of Vertebrate Paleontology.

 

Klik op de foto om er meer te zien.

Abonneren op Royal belgian Institute for natural Sciences News
Go to top