Tijgermuggen monitoren in België om virusziekten te voorkomen

Tijgermug (Aedes albopictus)
03/10/2017
Tijgermuggen monitoren in België om virusziekten te voorkomen
post by
Reinout Verbeke

Een team van Belgische onderzoekers - met biologen van ons Instituut - wil tijgermuggen in ons land monitoren. De tijgermug komt uit zuidelijke gebieden maar rukt steeds meer op naar onze streken. Tijgermuggen kunnen drager zijn van virussen die ziekten als dengue en Zika veroorzaken.

Door globalisering en klimaatsopwarming hebben exotische steekmuggen zich in Zuid-Europa gevestigd, en komen ze nu ook al voor in onze contreien. Onderzoekers van het Instituut voor Tropische Geneeskunde (ITG) en collega’s van ons Instituut zullen de komende drie jaar naar tijgermuggen zoeken op plaatsen waar de kans het grootst is dat ze ons land binnenkomen. Als de mug op tijd wordt opgespoord, kan ze beter bestreden worden en verkleint de kans dat de soort zich in België vestigt.

Zwart-witgestreept

De tijgermug (Aedes albopictus) is een kleine, zwart-witgestreepte, vinnige mug die behalve pijnlijke steken ook virusziektes zoals dengue, chikungunya en Zika kan overdragen. De mug komt uit Zuidoost-Azië maar veroverde intussen Europa en Amerika door het wereldwijde transport van goederen en door de klimaatsopwarming. De tijgermug weet zich ook overal goed aan te passen. De tijgermug is al jarenlang gevestigd in Zuid-Europa en komt nu ook voor in de Elzas in Frankrijk. Het verspreidingsgebied schuift steeds verder op naar het noorden. Het ITG vond eerder al sporadisch een tijgermug in België, maar tot nu toe lukte het de mug nog niet te overwinteren en/of zich voort te planten. Ook in Nederland worden geregeld tijgermuggen opgemerkt.

Waakhond

'We weten waar de kans het grootst is dat exotische muggen het land binnenkomen, en daar zullen wij waakhond zijn', zegt Wim Van Bortel, onderzoeker aan het Instituut voor Tropische Geneeskunde in Antwerpen, en coördinator van het MEMO-project (Monitoring van Exotische Steekmuggen in België). 'Als we op tijd in kaart kunnen brengen waar de tijgermuggen voorkomen, kunnen we ze beter bestrijden.'

De onderzoekers focussen op 23 'importplaatsen' verspreid over het hele land. Dat gaat van havens en luchthavens over bandencentrales en tuincentra. Als één van de 100 meest invasieve soorten, reist de tijgermug graag mee via tweedehandsbanden en lucky bamboo-planten. Het water dat in banden blijft staan of waarin de planten vervoerd worden, is voor de tijgermug ideaal om haar eitjes in af te zetten.

Geen paniek

Een paar gesignaleerde tijgermuggen in ons land betekent nog niet dat we ons aan een virusuitbraak moeten verwachten. 'De tijgermug op zich vormt geen gevaar', zegt Van Bortel. 'Ze kan wel een virus van mens op mens overdragen.' De mug moet dus eerst iemand die besmet is met het virus steken, en draagt het virus dan over als hij daarna iemand anders steekt. 'De virussen komen meestal het land binnen via een geïnfecteerde reiziger. Om overdracht van het virus mogelijk te maken, moeten het virus en de tijgermug op hetzelfde moment op dezelfde plaats aanwezig zijn. Dat lukt eigenlijk alleen als de populatie van tijgermuggen groot genoeg is.'

Belang natuurhistorische collecties

Het ITG voert het project uit in samenwerking met ons Instituut. Onze collecties zullen een belangrijke rol spelen. ‘Onderzoekers hebben de voorbije eeuw muggensoorten gedocumenteerd die in België zijn gevonden', zegt Wouter Dekoninck, conservator van de entomologische collecties. 'Door die historische collectie te vergelijken met wat we vandaag vinden, kunnen we de nieuwkomers - de exoten - identificeren.' Uit een andere monitoring-studie waarbij de natuurhistorische collecties als referentie dienden, bleek al dat de voorbije decennia meer virusdragende muggensoorten in de buurt van onze huizen zijn komen leven.

Ook de dienst Barcoding of Organisms and Tissues of Policy Concern (BopCo), die door ons Instituut en het Koninklijk Museum voor Midden-Afrika wordt gerund, neemt deel aan het project. Onderzoekers zullen van de muggen een 'genetisch profiel' opmaken. Dat vergemakkelijkt de identificatie in de toekomst.

Abonneren op Royal belgian Institute for natural Sciences News
Go to top