Werktuigen van dierenbotten in graf Waalse grot

Dierenbotten uit het neolithische graf in Abri des Autours. B: een priem gemaakt uit een middenvoetsbeentje van een schaap of geit. C, E: stangen uit edelhertgewei. F: gepunte ribben van mogelijk een rund. A, D: onbewerkte botten. (Foto: KBIN)
26/02/2018
Werktuigen van dierenbotten in graf Waalse grot
post by
Reinout Verbeke

Wetenschappers hebben werktuigen geïdentificeerd in een 6.000 jaar oud graf in de grot Abri des Autours bij Dinant. Het is nog maar het vierde neolithische graf in België waarin bewerkte dierenbotten zijn gevonden.

Wetenschappers van het Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen (KBIN) en van de Universiteit van Luik hebben zo'n 230 dierenbotten onder de loep genomen uit de kleine grot - eerder een 'inham'- Abri des Autours in de buurt van Dinant. De resten van slakken, padden, vogels, wilde en tamme zoogdieren lagen in en rond drie graven, die begin jaren negentig door archeoloog Nicolas Cauwe van de Koninklijk Musea voor Kunst en Geschiedenis (KMKG) zijn opgegraven.

Twee graven zijn vroeg-mesolithisch, tussen 11.000 en 10.000 jaar oud, en één is midden-neolithisch, 6.200 tot 6.000 jaar oud, blijkt uit C14-datering. De enige dierenbotten in de grot die sporen van menselijke bewerking vertonen, horen bij het neolithische graf. De andere dierenresten bevatten knaagsporen en zijn wellicht door vleesetende dieren in de grot gebracht. Andere botten zijn intact en zijn allicht van dieren die in de grot zijn gestorven.

Zes werktuigen en een sieraad

De wetenschappers identificeerden bij het neolithische graf zes zoogdierbotten die tot werktuigen zijn vervaardigd: een priem uit een middenvoetsbeentje van een schaap of geit, een naald van varkenskuitbeen, twee gepunte ribben van een grote holhoornige (misschien een rund), en twee stangen uit edelhertgewei. Er is in de grot ook een hoektand van een edelhert gevonden waarin een rond gaatje was geboord, om aan een halssnoer te rijgen. Het sieraad lag wel buiten de drie graven en kan voorlopig niet met zekerheid aan een bepaalde periode worden toegeschreven.

'Een eerste analyse van de slijtagesporen door TraceoLab (Universiteit Luik) wees uit dat de werktuigen veelvuldig zijn gebruikt voor ze in het graf zijn gelegd', zegt eerste auteur Quentin Goffette van het Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen. ‘De twee gepunte ribben zijn waarschijnlijk gebruikt om dierenhuid te bewerken, en met de naald zijn plantenvezels aaneengeregen.’

Hergebruikt graf

Het neolithische graf, vlak aan de ingang van de grot, is nog maar het vierde neolithische graf in België waarin bewerkte dierenbotten zijn gevonden. Behalve de zes werktuigen van dierenbotten lagen er nog twee stenen werktuigen in - een schraper en een geretoucheerde kling -, een paar potscherven en twee parels. Uit voorgaande studies door antropoloog Caroline Polet van het Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen, was al gebleken dat het graf minstens zes kinderen en drie volwassenen bevat. De voorwerpen konden niet specifiek worden toegewezen aan één van de individuen in het graf.

'De meeste menselijke beenderen lagen door elkaar en waren gemanipuleerd', zegt Polet. 'Dat doet vermoeden dat de plek een 'tweede graf' was voor lichamen die eerst elders waren begraven. Of, andere interpretatie: het graf werd hergebruikt, waarbij de oudere overblijfselen deels werden verwijderd.'

Voorlopig zijn in België nog geen werktuigen in verband gebracht met de oudere, mesolithische graven. Het mesolithische collectieve graf, twee meter dieper in de grot, achter een muurtje van stenen, bevat botten van minstens zes kinderen en zes volwassenen. In het enkelvoudige graf, aan de andere kant van het muurtje en uit dezelfde periode, ligt het bijna volledige skelet van een vrouw van rond de vijftig jaar. Ter hoogte van het bekken was ze bedekt met oker. Ze had een rugletsel en haar twee voorarmen en een scheenbeen waren gebroken, wellicht het resultaat van een ongeval, dat ze wel nog overleefde, zo blijkt uit studie van het botgenezingsproces.

De studie over de dierenbotten in Abri des Autours verscheen in het vaktijdschrift Anthropozoologica.

Abonneren op Royal belgian Institute for natural Sciences News
Go to top