België lanceert een nationaal onderzoeksprogramma naar natuurlijke waterstof

De Ministerraad heeft de financiering goedgekeurd voor het nationale wetenschappelijke exploratieprogramma voor natuurlijke waterstof. Met een totaalbudget van 3,2 miljoen euro uit de inkomsten van het Europese systeem voor emissiehandel moet het verkenningsproject nagaan of er waterstof in de Belgische ondergrond zit. Natuurlijke waterstof biedt een groot potentieel om energie-intensieve en chemische industriële processen te verduurzamen. 

Florent Mages

De Belgische Geologische Dienst (Instituut voor Natuurwetenschappen) en BELSPO hebben in nauwe samenwerking een nationaal geowetenschappelijk onderzoeksprogramma voor natuurlijke waterstof ontwikkeld. Hiermee behoort België tot de eerste Europese landen die een systematische wetenschappelijke verkenning van deze hulpbron opstarten. Dankzij de steun van de ministers van Wetenschapsbeleid en van Klimaat keurde de Ministerraad de financiering van dit nationale programma via ETS-inkomsten goed. 

Binnen het Belgische wetenschapsbeleid wordt onderzoek gevoerd in de ruimte, op zee en ook in onze eigen bodem. Dit onderzoeksprogramma naar natuurlijk waterstof is het resultaat van maanden voorbereidend werk van het Instituut voor Natuurwetenschappen. De onzekere geopolitieke context, die ons verplicht om te werken aan meer autonomie op vlak van energievoorziening, toont des te meer het maatschappelijke belang aan van dergelijk wetenschappelijk onderzoek. Door meer te weten te komen over onze bodem, kunnen we inschatten of er potentieel is voor eventuele latere ontginningen.

Vanessa Matz - Minister van Wetenschapsbeleid 

Het nationaal geowetenschappelijk exploratieprogramma voor natuurlijke waterstof 

Dit meerjarenprogramma zal het reële potentieel van natuurlijke waterstof op Belgisch grondgebied in kaart brengen. De Belgische ondergrond kent een uitzonderlijke geologische diversiteit, met meerdere mogelijke mechanismen voor waterstofvorming (diep ontgassing, steenkoolbekkens, oxidatiereacties, radiolyse in diepe granieten). De mogelijkheid dat deze waterstof in economisch relevante hoeveelheden voorkomt, moet wel nog worden aangetoond. Het programma wil deze kennislacune opvullen en de onzekerheden verminderen zodat het mogelijk wordt om op termijn gerichte en onderbouwde exploratie uit te voeren. Het bestaat uit twee parallelle onderzoeksassen: 
 

• Geologische modellering — “Waar wordt H₂ verwacht?” 

Ontwikkelen van een geologisch model dat de vormings- en migratiemechanismen van waterstof integreert. Zowel bestaande data als nieuwe gegevens uit veldonderzoek zullen hierin worden verwerkt. Het model zal tot grotere diepte gaan dan de huidige geologische modellen voor België. 
 

• Detectie op het terrein — “Waar wordt H₂ gedetecteerd?” 

Uitbouw van analytische meetcapaciteiten voor waterstofdetectie en verzamelen van nieuwe veldgegevens om de geologische modellen te valideren. 

De wetenschappelijke uitdaging is duidelijk: bepalen, op basis van objectieve gegevens, of de voorwaarden voor de vorming, migratie en accumulatie van natuurlijke waterstof aanwezig zijn in de Belgische ondergrond. Met dit nationale plan geeft België zichzelf de middelen om dit rigoureus en op de juiste schaal te evalueren.

Estelle Petitclerc en Kris Welkenhuysen
geologen Instituut voor Natuurwetenschappen / Belgische Geologische Dienst 

De Belgische Geologische Dienst heeft al diepgelegen structuren geïdentificeerd die relevant zijn voor de vorming van waterstof. Over het hele land zullen verschillende zones onderzocht worden in het kader van dit programma.  
 

Waarom zoeken naar natuurlijke waterstof? 

Wetenschappelijk onderzoek naar natuurlijke waterstof vormt een belangrijke strategische opportuniteit. Als geologen winbare volumes op Belgisch grondgebied vaststellen en er aangepaste ontginningstechnieken worden ontwikkeld, zou deze binnenlandse bron van schone waterstof kunnen worden ingezet voor: 

•     industriële toepassingen; 
•     zwaar transport; 
•     optimalisatie van het energie-evenwicht, aanvullend op seizoensopslag. 

In een context waarin de productie of import van waterstof duur blijft en afhankelijk is van internationale waardeketens, zou een binnenlandse, koolstofarme energiebron een belangrijke strategische troef vormen. Met dit wetenschappelijk programma geeft België zichzelf de middelen om het potentieel van een schone en strategische energiebron voor de toekomst te evalueren.
​