Temperatuur zeewater Noordzee breekt record
Deze zomer waren de temperaturen van het oppervlaktewater voor de Belgische kust de hoogste in de voorbije 46 jaar. Dat laten gegevens zien geanalyseerd door onderzoekers van het Instituut voor Natuurwetenschappen. De aanhoudende mariene hittegolf baart onderzoekers grote zorgen over de gevolgen voor de ecosystemen in het Belgische deel van de Noordzee.
De methode om mariene hittegolven te detecteren is nauwkeurig vastgelegd. Men bekijkt de langetermijngegevens van de zeewatertemperatuur op een bepaalde locatie, en men bepaalt dan de drempelwaarde: de temperatuur die slechts in 10% van de waarnemingen is overschreden (dat is het 90ste percentiel). Blijft de temperatuur gedurende vijf opeenvolgende dagen boven die drempelwaarde, dan spreekt men van een ‘mariene hittegolf’.
Deze zomer overschreed de temperatuur in de Belgische Noordzee die drempel niet gedurende vijf, maar gedurende 87 opeenvolgende dagen, van 16 juni tot en met 10 september. Bovendien bleef de oppervlaktetemperatuur gedurende het grootste deel van die periode niet alleen boven de 90e-percentieldrempel, maar zelfs boven het historische maximum.
Zo'n hittegolf is niet alleen uitzonderlijk, maar werkelijk zonder precedent. Bovendien trad ze op met een snelheid en intensiteit die de meeste verwachtingen overtroffen. Wat de gevolgen van deze uitzonderlijke hittegolf kunnen zijn voor het Belgische mariene ecosysteem, is nog grotendeels onbekend, maar de mogelijke effecten baren onderzoekers zorgen.
Mogelijke gevolgen voor het voedselweb
Temperatuur heeft een directe invloed op de stofwisseling van organismen. Onder water bepaalt temperatuur bovendien rechtstreeks hoeveel zuurstof in het water kan oplossen. Warme omstandigheden maken ademen dus tegelijk noodzakelijker én moeilijker. Wetenschappelijke studies tonen aan dat mariene hittegolven warmtestress veroorzaken bij bodemdieren, in open water levende soorten en planktonorganismen (zowel fytoplankton als zoöplankton). Daarnaast kunnen hittegolven in zee leiden tot verschuivingen in de geografische verspreiding van populaties, verstoringen van voortplantingscycli en een verhoogd risico op de uitbreiding van invasieve of opportunistische soorten die beter aangepast zijn aan warmer water. Dergelijke gebeurtenissen kunnen daardoor het volledige voedselweb beïnvloeden: van biogeochemische processen en planktongemeenschappen tot vissen en zeezoogdieren.
Onderzoekers van het Instituut voor Natuurwetenschappen volgen deze fenomenen op in het kader van hun onderzoek naar de mariene biodiversiteit in het Belgische deel van de Noordzee. Binnen de projecten RECAP and CodeBlue werkt het modelleringsteam van ECOMOD aan langetermijnvoorspellingen (1980-2100) om de gecombineerde impact van klimaatverandering en eutrofiëring (overbemesting van het water door een teveel aan voedingsstoffen) op de milieutoestand van de Noordzee in te schatten.
De resulterende datasets zullen publiek beschikbaar worden gemaakt en zullen, in combinatie met ecologische monitoring, helpen om de toekomst van het mariene ecosysteem van de Noordzee beter te voorspellen.