Huisdieren- en sierteeltsector nemen maatregelen tegen invasieve soorten
De huisdieren- en sierteeltsector hebben deze week in Brussel nieuwe codes goede praktijk ondertekend om de verspreiding van invasieve uitheemse soorten in België te beperken. Tegelijk ging een nationale sensibiliseringscampagne van start die inzet op één duidelijke boodschap: maak slimme keuzes. “Preventie is de sleutel: wat vandaag niet in de natuur terechtkomt, hoeft morgen niet bestreden te worden”, zegt Johan De Gruyter van het Nationaal Wetenschappelijk Secretariaat voor Invasieve Uitheemse Soorten (NSSIAS).
De ondertekening is het resultaat van een gezamenlijke aanpak van de bevoegde overheden in ons land - het Agentschap Natuur en Bos, Leefmilieu Brussel en SPW ARNE (SPW Agriculture, Ressources naturelles et Environnement) - samen met sectororganisaties en wetenschappers. De samenwerking werd gecoördineerd door het Nationaal Wetenschappelijk Secretariaat voor Invasieve Uitheemse Soorten, dat gehuisvest wordt in het Instituut voor Natuurwetenschappen. De codes zijn vrijwillig, maar vormen een concreet engagement van de sectoren om risico’s actief te beperken en klanten beter te informeren.
Groeiend probleem met brede impact
Invasieve uitheemse soorten vormen een toenemende uitdaging voor natuur en samenleving. In Europa komen naar schatting zo’n 12.000 uitheemse soorten voor, waarvan een deel zich invasief gedraagt en zich snel verspreidt in natuurlijke ecosystemen. Hun impact is aanzienlijk: bijna een vijfde van de bedreigde soorten in Europa wordt erdoor beïnvloed. Daarnaast veroorzaken ze ook economische schade, bijvoorbeeld door lagere landbouwopbrengsten, schade aan infrastructuur en hoge kosten voor beheer en bestrijding, en kunnen ze risico’s vormen voor de volksgezondheid.
Belangrijke rol voor huisdieren en sierteelt
Veel invasieve soorten vinden hun oorsprong in de huisdierensector en de sierteelt. Dieren die ontsnappen of bewust worden vrijgelaten, en planten die zich vanuit tuinen verspreiden, zijn belangrijke introductieroutes. Daarnaast kunnen soorten ook onbedoeld meeliften via plantmateriaal, substraat of transport. Wat vaak begint als een onschuldige aankoop, kan zo uitgroeien tot een probleem in de natuur. “Veel introducties gebeuren onbedoeld. Met gerichte informatie en eenvoudige aanpassingen kunnen veel problemen vermeden worden,” zegt De Gruyter.
Concrete afspraken voor de sector
De nieuwe codes goede praktijk zetten sterk in op preventie. In de sierteeltsector betekent dit onder meer dat een aantal invasieve plantensoorten niet langer verkocht wordt of aangeplant in openbare gebieden, en dat voor risicosoorten duidelijke labeling en aanbevelingen worden voorzien. In de huisdierensector ligt de focus op correcte identificatie van soorten, degelijk advies aan klanten en het vermijden van ontsnappingen of het vrijlaten van dieren in de natuur. Beide codes bevatten ook maatregelen rond bioveiligheid, zoals het zorgvuldig beheren van afval en het voorkomen van onbedoelde verspreiding.
“Elke schakel in de keten, van kweker tot consument, speelt een rol in het voorkomen van verspreiding,” aldus De Gruyter. Daarnaast benadrukken beide codes ook het belang van monitoring en gegevensdeling. “Waarnemingen van nieuwe soorten zijn cruciaal voor een snelle respons, terwijl betrouwbare data over de verspreiding van gevestigde of zich uitbreidende soorten essentieel zijn voor een doeltreffend beheer.”
Campagne zet aan tot actie
Parallel met de codes werd een nieuwe communicatiecampagne gelanceerd die zich richt tot zowel professionelen als consumenten. Onder slogans als “Slim kweken - Laat je kweek geen wilde plannen maken” en “Slimme baasjes - Verspreid je kennis, geen beestjes” wordt ingezet op bewustmaking en gedragsverandering. Volgens de initiatiefnemers kan net daar het verschil gemaakt worden. “Slimme keuzes van consumenten en professionelen maken het verschil tussen een onschuldige aankoop en een ecologisch probleem,” volgens De Gruyter.
Preventie als sleutel
De aanpak past binnen een bredere Europese strategie voor de bestrijding van invasieve uitheemse soorten en bouwt voort op eerdere initiatieven in andere sectoren. Door nu in te zetten op preventie willen de betrokken sectoren én overheden samen grotere en duurdere problemen in de toekomst vermijden. Daarom hebben de verschillende Belgische overheden besloten om gezamenlijk in te zetten op de uitwerking en uitvoering van een nationaal actieplan voor de preventie van de introductie en verspreiding van invasieve uitheemse soorten.
“Doordachte keuzes vandaag zijn essentieel om de biodiversiteit van morgen te beschermen,” besluit De Gruyter. Het evenement in Brussel werd afgesloten met de officiële ondertekening en een netwerkmoment.
Meer informatie: www.iasregulation.be
